تبلیغات
فرهنگ و اندیشه - فرهنگ پژوهی-20رسانه ملی وبحران فرهنگی درایران-6 دکتر سیدمهدی آقاپور حصیری
فرهنگ و اندیشه
دکتر سید مهدی آقاپور
  صفحه نخست       |       تماس با مدیر       |       پست الکترونیک       |       RSS       |       ATOM
 

v    رسانه ملی و مدیریت بحران فرهنگی :

      بحران فرهنگی در صورت حادث شدن، مدیریت آن بسیار مشکل ونزدیک به غیر ممکن است و سیاست های رسانه ای واستراتژیک در راستای کنترل و هدایت آن نمی توانند چندان تأثیری داشته باشند زیرا تلاش هماهنگ کل نظام اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را طلب می کند که عامل رسانه ملی، نقطه مرکزی همه آنهاست. در شرایط تهاجم فرهنگی و تأخر فرهنگی آشکار و پنهان که جامعه امروز ایران درگیر آن است، زمینه بروز بحران فرهنگی به چشم می خورد. جهت اقدامات مقاومتی و پیشگیرانه، لزوم مدیریت رسانه ای این نوع بحران، در چارچوب سیاست های فرهنگی همگام با نظام اجتماعی، همدلی فرهیختگان و حضور فرهنگی مردم کاملاً احساس می گردد.

      به طور کلی رسانه ملی می تواند با مطالعه و شناخت دقیق عناصر و نمادهای تهاجم و تأخر فرهنگی و مظاهر بحران فرهنگی و چهره های متنوع آن ، به کنترل هدفمند و هدایت مؤثر برنامه های تولید شده خویش بپردازد و پیام ها و محتوای خبری، آموزشی، تبلیغی، هنری، اقتصادی، تفریحی و ورزشی خود را در راستای مقاوم سازی فرهنگی و تقویت و همگرایی هویت ملی در چارچوب ارزش ها و هنجارهای ایرانی اسلامی در مقابل فرهنگ غربی و جهانی سازی عناصر زیانبار آن به گونه شایسته بکار گیرد. بویژه آنکه بر اساس شواهد تاریخی دوران معاصر، ایران را می توان یک کشور بحران خیز سیاسی و فرهنگی در سطح منطقه و جهان تلقی نمود.

      اولین و مهمترین گام در مدیریت بحران فرهنگی شناخت دقیق بحران و زمینه های شکل گیری و احتمال وقوع بحران است که به دور از خوش بینی و بد بینی ها، باید برای توصیف و تبیین علائم و ابعاد آن واقع بینی وجود داشته باشد. مسئله اساسی دستیابی به اطلاعات دقیق، نگرش صحیح و شیوه های فرهنگی مطلوب است که می تواند در جهت کاهش دامنه بحران و پیامدهای منفی و در نهایت عادی سازی اوضاع کمک نماید. در فرایند رویارویی با بحران فرهنگی می توان سه راهبرد مدیریت بحران یعنی سازوکارهای قبل از بحران، هنگام وقوع بحران و پس از وقوع و مسلط شدن بر اوضاع را در نظر گرفت و برای هر کدام از قبل، پیش بینی ها و تمهیدات فرهنگی لازم را مشخص کرد.

      در واقع مدیریت بحران فرهنگی و سیاست رسانه ای آن بخشی از مدیریت استراتژیک می باشد که نظام اجتماعی را در مقابل هر گونه حوادث وآسیب های طبیعی یا اقتصادی وفرهنگی حفظ می کند.رسانه ملی می تواند موجب تقویت مدیریت استراتزیک در عرصه فرهنگی گردد و از طریق نقد مدل های موجود، نیاز محوری، کاربردی بودن و قابلیت اجرای قدم به قدم را در سازمان ها و سیستم های گوناگون فرهنگی گوشزد نماید (رسولی، 123:1385). اصول مدیریت بحران عبارتند از :

1-   مواجهه با بحران : داشتن یک برنامه مدیریت بحران برای کاهش خسارت از بحران ضروری است (Crisis Mangement Plan = CMP)  

2-   بازاندیشی : ارزیابی خسارت بحران و آزمون میزان اثربخشی برنامه مدیریت بحران  

3-   برنامه نوسازی : بهبود روش ها و تغییرات مثبت با جلب همکاری مخالفان

4-   احساس بحران : یافتن هشدارها و نشانه های اولیه خطر بحران تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات(Strengths,Weak nesses,opportunities.and Threat=SWOT)  

5-   مداخله و اقدام: درک به موقع علائم بحران و ارزیابی نشانه های بحران، برای تعیین استراتژی مداخله

6-   اقدامات نهایی:استفاده از تمام ظرفیتهای موجود برای مهار بحران شدید

     تجزیه و تحلیل محیطی (SWOT)  در برنامه ریزی استراتژیک  فرهنگی ایران یک ضرورت است که با شناخت محیط داخلی و خارجی کشور، تهدیدات، فرصتها، نقاط قوت ونقاط ضعف برنامه ریزی فرهنگی صورت می پذیرد (صالحی امیری و کاووسی،148:1385).

      شناخت دقیق بحران فرهنگی از طریق کسب اطلاعات واقعی و زمینه های بروز آن باید در مدیریت بحران فرهنگی همواره مدنظر قرار گیرد و در فواصل معین زمانی مناسب با وضعیت موجود و آینده نگری فرهنگی به سئوالاتی مبنی بر ماهیت، شاخص ها، زمینه ها، کارگزاران، علل و عوامل ریشه های بحران فرهنگی پاسخ دهد و موقعیت و سطح واقعی آن را در جامعه ترسیم نموده و راهکارهای مناسب را انتخاب نماید .

      بدین ترتیب ، راهبردهای رسانه ملی برای روبرو شدن با بحران فرهنگی بیش از همه چیز بر آینده نگری و شناخت وضعیت فرهنگی و عوامل بحران زای آن در جامعه استوار است که خود با محتوای برنامه ها و پیام های رسانه در تعامل و ارتباط متقابل می باشد .

      مدیریت بحران فرهنگی و کنترل آن مستلزم، توجه به پیامدهای آسیب زا، حفظ آرامش و تحمل خطر، افزایش فرصت ها و کنترل تهدیدها، استفاده از روش های همگون و اثر بخش، بکاربردن شیوه های اقناعی و تشویقی در مقابل شیوه های قهری، سرعت اقدامات فرهنگی، هم اندیشی با فرهیختگان و اعتماد به چاره اندیشی های آنان، تکیه بر جریان های خود جوش گروههای مردمی، نظارت و کنترل نامحسوس مدیریت فرهنگی ضمن ارائه خدمات لازم و حمایت های مالی و برنامه ای، اطلاع رسانی به هنگام و واقعی از وضعیت فرهنگی و عوامل و عناصر آن در جامعه و قشرهای گوناگون و پرهیز از شیوه های غیر فرهنگی و جانبدارانه و جناحی در همه اقدامات ممکن می باشد.  

      مدیریت بحران فرهنگی نیازمند مدیران شایسته، فداکار و باتدبیر است لذا شایسته سالاری در مدیریت فرهنگی جامعه باید از قبل پیش بینی شود و ملاکهای آن توسط رسانه ملی مورد بحث و اطلاع رسانی قرار گیرد . بی شک شایسته گماری زمانی محقق خواهد شد که شایسته خواهی ، شایسته شناسی ، شایسته سنجی ، شایسته گزینی ، شایسته گیری ، شایسته داری و شایسته پروری مورد توجه قرار گیرد و همه فرایندهای شایسته سالاری در عزل و نصب مدیران فرهنگی رعایت گردد . (ناظمی اردکانی، 128:1385)

      در مدیریت بحران از تکنیک های مناسب برای تهدید و تدبیر بحران نام برده شده است که در یک طبقه بندی کلی می توان از تکنیک های انضباطی، روانی، چانه زنی، پیشگیرانه، جریان سازی و تکنیک استقرار دولت بحران یاد کرد که طی پنج فرایند مدیریت بحران دنبال می گردد؛

1-   دریافت و ضبط نشانه های بحران (وضعیت سفید)

2-   مهیا شدن برای ممانعت از وقوع بحران(وضعیت سفید زرد)

3-   مقابله با بحران پس از وقوع و محدود کردن دامنه خسارات (وضعیت قرمز)

4-   بازسازی و ترمیم آثار بحران (وضعیت آبی)

5-   مدیریت بحران (تلاش برای استقرار وضعیت سفید)

مراحل 1و2 استراتژی بازدارنده و مراحل3و4 استراتژی واکنشی مدیریت بحران است. (تاجیک، 1379: 107 و130)

      رسانه ملی در هنگام مواجهه با بحران فرهنگی با بکارگیری بسیاری از تکنیک های فرهنگی با توجه به فرایندهای بازدارنده و واکنشی، می تواند به مؤثرترین عامل مدیریت و کنترل بحران فرهنگی ارتقاء یافته و در کاهش و عادی سازی اوضاع فرهنگی بحران زا نقش حیاتی ایفا نماید.

      راهبردهای رسانه ملی در رابطه با مدیریت بحران فرهنگی مبتنی بر نگرش های ممنوعیت یا مصونیت نتایج و پیامدهای متفاوتی دارند که تأثیرات آنها ممکن است کوتاه یا قاعده مند باشند( نواح، 8:1382). در فرایند مدیریت فرهنگی، دولت می تواند به گمانه زنی اطلاعات ، گزینش اطلاعات و پردازش اطلاعات در سطح اعتقادی، نظری و کاربردی بپردازد و نقش محوری بر عهده گیرد (رضایی، 4:1382) همگونی رسانه ملی با مدیریت فرهنگی جامعه بویژه در زمینه بحران فرهنگی بسیار ضروری است. رسانه ملی از دو طریق بحران فرهنگی را خنثی می نماید :

      راه اول : هدایت مواجهه اطفال و نوجوانان با رسانه های تصویری بویژه تلویزیون

      راه دوم : دقت در محتوای برنامه ها و نقدهای منطقی از آنها

      رسانه ملی برای اثر بخشی مؤثر برای مدیریت و کنترل آسیب ها و بحران فرهنگی در جامعه می تواند به  شیوه های متنوع خود آگاهی بر وسایل ارتباط جمعی را افزایش داده و بر تأمل و اندیشه ورزی درباره محتوای برنامه های رسانه های تصویری تأکید ورزد و با اطلاع رسانی وآموزش، نحوه بکارگیری و استفاده از آنها را در جامعه هدایت نماید و آموزش و پرورش را تقویت کند. (پستمن ،339:1375)

      مدیریت بحران فرهنگی توسط رسانه ملی از طریق توجه به روند توسعه اجتماعی و اقتصادی در زمینه های فرهنگی آن امکان پذیر است. در واقع خصوصیات منفی و مثبت توسعه به فرهنگ نسبت داده می شود. پیوندها و مناسبات میان فرهنگ و توسعه و بحران های فرهنگی و توسعه باید بررسی شود. سیاست های فرهنگی باید همراه سیاستهای اقتصادی و اجتماعی باشد تا ارزش های فرهنگ ملی و محلی در مدیریت همراه به حساب آیند. در فرایند توسعه باید به عناصر مختلفی مانند قومیت، سیاست، جوانان وزنان، محیط زیست و شهر نشینی وآسیب های  اجتماعی ناشی از آن توجه شود (آربیسیه،527:1998) و رسانه ملی با ارزیابی و بازنگری برنامه ها و روند توسعه و افزایش آگاهی مردم درباره پیامدهای فرهنگی واجتماعی آن موجب کاهش زمینه های بحران زای فرهنگی          می گردد.

      در مجموع، رسانه ملی ضمن تعامل با نظام اجتماعی داخلی و رسانه های ارتباطی در سطح جهان از طریق ارزیابی و باز تولید برنامه های خود در زمینه های متنوع  مربوط به تبلیغات تجاری، فیلم های سینمایی ، کنترل خشونت و امور جنسی  و برنامه های مربوط به کودکان و نوجوانان می تواند به اقدامات پیشگیرانه فرهنگی اقدام نموده و زمینه های بروز بحران فرهنگی را در جامعه کنترل نماید .

   






نوع مطلب : فرهنگی، 
برچسب ها :
ارسال شده در: شنبه 6 دی 1393 :: توسط : سید مهدی آقاپور


 
درباره وبلاگ
مدیر وبلاگ : سید مهدی آقاپور
مطالب اخیر
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :