تبلیغات
فرهنگ و اندیشه - امام خمینی(ره) و قدرت نرم فرهنگی انقلاب اسلامی- دکتر سید مهدی آقاپور حصیری
فرهنگ و اندیشه
دکتر سید مهدی آقاپور
  صفحه نخست       |       تماس با مدیر       |       پست الکترونیک       |       RSS       |       ATOM
 

امام خمینی(ره) و قدرت نرم فرهنگی انقلاب اسلامی

دکتر سید مهدی آقاپور حصیری - عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

 

 

بدون شك ، منابع قدرت نرم در ایران اسلامی امروز، فراوان و گسترده است که از مهمترین آنها فرهنگ وارزش های دینی، زنده بودن یاد و راه و آرمان های امام را حل (ره)، رهبری فرزانه و شجاع و نافذ ، حضور و سرزندگی نسل انقلاب و دفاع مقدس، اقتدار سیاسی و دیپلماسی فعال در سطوح منطقه و جهان ، یکپارچه گی و انسجام مردم  سرافراز و کثرت جوانان سلحشور و بابصیرت ، سرعت توسعه علمی و فناوری و نظایر آن را می توان محور قرار داد. شاخص های قدرت نرم و مقابله با جنگ نرم دشمن و راهکارهای دستیابی بدان می تواند به عنوان یکی از اولویت های بالای  فرهنگی و سیاسی کشور محسوب گردد و بسیج عمومی مردم وجوانان بویژه جلب مشا ركت  نخبگان و دا نشگاهیان برای همكاری در راستای تحقق ارزشهای انقلاب اسلامی و ارمانهای معمار کبیر انقلاب اسلامی، یكی از وجوه مهم قدرت نرم در کل جامعه اسلامی می باشد.هر چند کاستی ها و چالشهایی نظیر رفتار قبیله ای و جنگ احزاب از یک طرف و اشرافیگری و ثروت اندوزی برخی خواص از طرفی دیگر به تعبیر رهبری، قابل چشم پوشی نبوده و مستلزم مبارزه ای جانانه و عزمی ملی برای زدودن زنگار زشت و کریه آن از چهره زیبای انقلاب شکوهمند اسلامی می باشد که یک ضرورت تام و حیاتی امروز انقلاب است.

­انقلاب اسلامی در قیاس با سایر انقلابها دارای دو ویژگی مهم و بارز در طول حیات طیبه خود بوده که در مقیاس ملی و فراملی و بین المللی همواره حافظ اصلی آن به شمار رفته است که عبارتند از:

1)      كیفیت رهبری انقلاب اسلامی در الگوی امام خمینی(ره) و تداوم آن در الگوی رهبری فرزانه انقلاب، كه عمده‌ترین عامل حدوث و بقاء انقلاب اسلامی و دفاع مقدس و تداوم مقاومت تاریخی و صدور آن در منطقه تا به امروز بوده است.

2)      فرهنگی بودن انقلاب اسلامی و قدرت نرم توفنده آن  که از این جهت  می‌توان بدون تردید منشاء انقلاب را فرهنگ غنی و اصیل اسلام و رسوخ آن در جان و دل ملت مسلمان و خداجوی ایران و وحدت کلمه آنان دانست.

این دو ویژگی عمده و برجسته موجب شده است که باوجود چالشهای سیاسی و اقتصادی و بویژه فرهنگی ، حامیان و پشتیبانان اصلی انقلاب یعنی مردم سرافراز ایران همواره حمایت و حضور در صحنه های مختلف را حفظ نموده و از آن پشتیبانی نمایند. این موضوع مسئولیت متولیان و مدیران جامعه را در راستای رفع مشکلات مردم بویژه جوانان صد چندان میکند.

 

الگوی فرهنگی رهبری امام خمینی(ره)

به تحقیق، امام راحل(ره) در بسیاری از بیاناتشان برای نفی هرگونه رفتارهای قبیله‌ای و غیر فرهنگی وبرخوردهای حذفی و تلاش برای مهارزدن بر منیت‌ها و نفسانیات و دوری از قدرت‌پرستی‌ها و ثروت اندوزی ها و مقام‌طلبی‌ها بویژه در بین مدیران و خواص جامعه، همواره تأکید داشتند که:

 1-من شیطان است. اینقدر نگویید من، بگویید مکتب من.

2-ما از خدائیم همه و به سوی او باز می‌گردیم،

3-این چیزهایی که در دست ماست، امانت‌هایی است از جانب او و باید به او بازگردانیم.

4-عالم محضر خداست در محضر خدا معصیت نکنید.

این رهنمود ها كه در كلام امام(ره) بی شمار است و در ادبیات رهبری فرزانه انقلاب نیز همواره تداوم داشته است ، همگی برنفی جنگ احزاب و رفتار قبیله ای وریشه های فرهنگی و روانشناختی آن در راستای حفظ وحدت و یكپارچگی جامعه وگروههای سیاسی دلالت دارد.

در نگاه امام (ره) رفتار نفسانی که در آن جهاد اکبر فراموش شود و خودخواهی و خودپرستی و خودمحوری و خودبرتربینی به جای خداجویی و خداپرستی محور قرار گیرد و رفتار قبیله ای و قبیله‌پرستانه را موجب گردد، به شدت مذموم تلقی شده که به موجب آن  اساس وحدت و انسجام ملی و اسلامی را خدشه‌پذیر ساخته وبنیان نظام جمهوری اسلامی راسست خواهد نمود در حالی‌که در نگاه امام حفظ نظام از اوجب واجبات است و برای حفظ نظام به جای قبیله وجناح وگروه خود، باید عمود خیمه نظام یعنی رهبری را حمایت و تقویت نمود تا به مملکت آسیبی نرسد. نه این که به جای رفتار اسلامی و انقلابی برای حفظ نظام، رفتار متحجرانه  وفامیلی و اشرافی حاکم گشته و ملاک و معیار همه چیز قرار گیرد. بنابر این،  اصل بر حفظ نظام اسلامی است. نظامی که در تاریخ معاصر ایران پس از 200 سال جنگ و ستیز و رفتار قبیله‌ای پس از دولت صفویه، با خون سرخ هزاران شهید انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به دست آمده است.

امام خمینی با نگاه و رویكردی جامع به ابعاد فردی و اجتماعی فرهنگ تأثیرات عمیقی بر هر دو حوزه فرهنگ اسلامی ـ ایرانی گذاشته‌اند. الگوی فرهنگی ایشان پس از انقلاب اسلامی بستر حركت‌های فرهنگی در اكثر جوامع حق طلب شده است. ایشان در بعد فردی مسائل فرهنگی سا‌ل‌ها به خودسازی و تربیت نفس خویش و دیگران پرداختند و در قالب سلوك اخلاقی و عرفان عملی اسلام نمونه‌ای از انسان تربیت یافته الهی را به جهان امروز معرفی نمودند. جوانان بسیاری نیز در این نظام تربیتی كه امام احیاگر آن بودند رشد یافته و به عناصر اصلی و اثرگذار انقلاب اسلامی تبدیل شدند.

بر اساس دیدگاههای حضرت امام فرهنگ مطلوب باید 3 ویژگی داشته باشد

1-    دارای یك نظام تربیتی مستحکم و دینی برای رشد و تعالی انسان باشد.

2-    فعال، پیشرو و روز‌آمد باشد و هیچ‌گاه دچار تجحر، انفعال و غرب‌زدگی نشود.

3-    با محوریت فرهنگ خودی تأمین كننده استقلال فرهنگی باشد.

وباید در اینجا تاکید نماییم که این خیانت مسلم به همه شهیدان است، اگر با وجود رهنمودهای صریح امام(ره) ورهبری، رفتار غیر فرهنگی وحزبی را بر رفتار انقلابی واسلامی، درظاهر یا پنهان  و درگفتار یا عمل ترجیح دهیم.

قدرت نرم فرهنگی انقلاب اسلامی

فرهنگی بودن انقلاب اسلامی نیز مکمل الگوی رهبری امام راحل بوده است که قدرت نرم جمهوری اسلامی را در داخل و خارج کشور تقویت نموده و موجب بیداری ملل تحت ستم دیگر شده است.

 بی شک، هدف پیامبران الهی دگرگون ساختن جامعه به سوی یك فرهنگ توحیدی و خداپسندانه است. یعنی در حقیقت پیامبران بنیانگذاران راستین فرهنگ اصیل الهی و انسانی بوده‌اند. حضرت پیامبراسلام(ص) با رسالت خود از یك ملت نیمه وحشی و اعراب متعصب جاهلی جامعه نوینی با تمدن شكوفا و فرهنگی غنی و پربار ساخت. این چنین تحولی جز با تغییر زیرساخت فرهنگی جامعه امكان پذیر نبود. جامعه ایران اسلامی نیز از انقلاب فرهنگی پیامبراکرم(ص) الهام ‌گرفت. بنابر گواهی بسیاری از فرهنگ شناسان وجامعه‌شناسان تا فرهنگ جامعه‌ای دگرگون نشود، دگرگونی در بقیه جهات آن جامعه ناممكن خواهد بود.

و به تعبیر قرآن کریم خداوند وضع هیچ جامعه ای را تغییر نخواهد داد مگر آنکه در نفسهای آن جامعه تغییر بوجود آید که تعبیری کاملا فرهنگی است.

رمز توفیق حضرت امام (ره) هم همین نكته بود كه فرهنگ این انقلاب را بر مبانی راستین و زلال دین استوار گردانید. انقلاب اسلامی با انگیزه و درخواست مردم برای تغییر سرنوشتشان آغاز شد كه این مسأله سرآغاز یك انقلاب فرهنگی عظیم بود. حضرت امام به سرعت بر مسأله فرهنگی انگشت گذاشته وبر بازگشت به خوشتن فرهنگی و ضرورت انقلاب در افكار و اندیشه‌های مردم به ویژه نسل جوان را در مراكز علمی و فكری همچون دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و مدارس تأكید و تصریح نمود. اگر چه بنا بر ادبیات نظری،  انقلاب فرهنگی در یك جامعه منحصر به جوانان نیست و اصولأ فرهنگ كشور تنها در نظام آموزشی و دانشگاههای آن خلاصه نمی شود و شامل ویژگیهایی از قبیل آداب و رسوم، دین و اخلاقیات، سنن اجتماعی، علوم و دانستنی‌ها، ادبیات و رسانه‌ها و ... می‌شود، اما از نظر حضرت امام راحل ضرورت انقلاب فرهنگی در نظام آموزشی و دانشگاهی  از مهم‌ترین امور محسوب می‌شود. تا جاییکه مبدا همه تحولات جامعه را به  دانشگاهها  نسبت دادند.

در طول تاریخ بشریت، انسانهای بزرگی بوده اند كه با ارائه افكار و اندیشه های سازنده، جریان های عظیم و عمیقی را ایجاد نموده و آثار فراوانی بر زندگی فردی و جمعی افراد گذاشته اند. این گونه انسانها كه ما از آنها به «فرهنگ سازان» تعبیر می كنیم كسانی بودند كه هوش سرشار، استعداد بسیار، قدرت نفوذ برتر و شخصیت بالایی داشتند. اینان نخست با تغییر نگرش ها و جابه جایی ذهنیت ها، رفتارها را تغییر داده و با هدایت در مسیر مناسب، علاوه بر پدید آوردن آثار ارزشمند، فرهنگ بزرگی را هم به وجود آوردند. منشاء فرهنگ های بالنده، در مرحله نخست، یك سلول بوده و در اثر قابلیت و استعدادی كه در آن وجود داشته رفته رفته به شكل درختی تناور، پربرگ و بار و سایه افكن شده است. فرهنگ ها همیشه در بسترهای مناسب رشد كرده اند و فرهنگ سازان، تا این بستر را نشناسند و ظرفیت ها را ارزیابی نكنند و استعدادها و مایه های حیات را در محتوای فكر فرهنگی در نظر گیرند، نباید امیدی به ایجاد جریان های فرهنگی داشته باشند

شاه كلید توسعه فرهنگی كه در دیدگاه‌های حضرت امام مطرح بوده و اوج بینش جامع ایشان در مقوله توسعه را نشان می دهد پیام یازدهم مهر ماه 1367 ایشان است كه محورهای عمده و حیاتی در دهه بازسازی كشور را اعلام نمودند. در این پیام محورهای مورد تأكید عبارت بودند از:

-        كلیدی بودن رسالت نه شرقی، نه غربی به عنوان رمز عزت و اعتبار كشور

-        تأكید بر حفظ ارزش‌ها و شئون اخلاقی در بین مردم واداره کشور بر اساس آن

-        تأكید بر اینكه مبادا توسعه و بازسازی كشور منجر به وابستگی شود

-        توجه به رفاه مردم با رعایت شعایر و ارزش‌های اسلامی و انقلابی و...

 

 

در مجموع دو شاخص اساسی و کلیدی قدرت نرم انقلاب اسلامی از بدو زاد روز خجسته خود تا به امروز، سیره فرهنگی رهبری امام راحل(ه) و خاستگاه فرهنگی و دینی آن بوده است و رمز بقای آن نیز در همین دو شاخص اساسی نهفته است و باید به گونه کامل در نظر و عمل مورد توجه همه نهادهای جامعه بویژه خواص و نهادهای بالا دستی قرار گیرد.

باید توجه وافر داشته باشیم که انقلاب اسلامی در شرایط حساسی به سر می برد و از درون و بیرون جهان اسلام  مورد هجوم قرار گرفته استاز یک طرف، سردمدان استکبار جهانی و این بار دولت افراطی و نزادپرست فرانسه با ترویج اسلام ستیزی در اروپا و اهانت به چهره محبوب ترین برگزیده خدا، ناجوانمردانه پنجه بر چهره فرهنگی انقلاب اسلامی می کشند و از سویی دیگر توسط همین دشمنان جهانی که حیات ظالمانه خود را در خطر دیده اند، گروه های افراطی نظیر داعش را در سرزمینهای اسلامی ساخته و از آن حمایت می نمایند تا از گسترش پیام فرهنگی ورهایبخش انقلاب اسلامی در منطقه و جهان جلوگیری کنند و با توجه به همین شرایط حساس جهانی است که رهبری فرزانه انقلاب برای روشنگری و آگاهی نسل جوان اروپا و خنثی کردن توطئه ها و ترفند های سردمداران جهانی و صهیونیستی ضد انقلاب اسلامی پیام تاریخی خود را به گوش جهانیان می رسانند.با توجه به  این شرایط تاریخی و جهانی و مقاومت پایدار و استوار انقلاب اسلامی ، تکیه برقدرت نرم فرهنگی انقلاب اسلامی یعنی سیره فرهنگی رهبری امام راحل(ره) و خاستگاه فرهنگی انقلاب توسط تمامی مدیران و نهادهای دولتی و حکومتی و مردمی در تمام ساختارها و سازوکارهای اقتصادی و اجتماعی و سیاسی در ابعاد ملی و منطقه ای و جهانی ضرورت تامی به خود می گیرد و هرگز نباید نادیده گرفته شود یا بدان کم توجهی شود.  

وگوشزد میکنم که   در صورت عدم توحه به قدرت نرم فرهنگی انقلاب اسلامی و دو شاخص اساسی آن،  مهمترین حامیان و پشتیبانان انقلاب و جمهوری اسلامی یعنی مردم خداجو و شهیدپرور ایران اسلامی دلسرد گشته و حضور آنان در صحنه های مختلف سیاسی و اجتماعی  کاهش خواهند یافت. در پرتو این شاخص های حیاتی، بی شک، توسعه اقتصادی و عدالت اجتماعی و شغلی، و امنیت و رفاه عمومی و نظایر آنها که کمترین استحقاق این مردم بویژه جوانان غیور و با بصیرت ایرانی است ، با تلاش مدیران سطوح مختلف به دور از جناح بازیها و ثروت اندوزیها به صورت کافی فراهم خواهد شد.ومدیران و متولیان امور جامعه  این لوح حک شده بر پیکره انقلاب را فراموش نکنند که

      ما شیفتگان خدمتیم نه تشنگان قدرت   (شهید مظلوم بهشتی)

در این راستا در پرتو نگرش امام راحل(ره) و به عنوان یک معلم دانشگاهی اعتقاد دارم که دانشگاهها و استادان دانشگاهها  به مثابه یکی از برجسته ترین  شاخص های توسعه  قدرت نرم فرهنگی و علمی جمهوری اسلامی به باور بسیار از اندیشمندان معظم ایرانی که به اعتلای این آب و خاک کهن و اسلامی علاقه مند هستند رسالت سنگینی دارند و در صورت توجه نظری و بابرنامه دولت و نهادهای بالا دستی به این مهم و ارتباط ارگا نیک و دو سویه آنها با دانشگاهها در سراسر کشور، قدرت نرم انقلاب اسلامی در داخل و خارج به مراتب ا فزایش خواهد یافت.

8888888888888888888888888888888888888888888888888888888888888888888






نوع مطلب : فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، 
برچسب ها :
ارسال شده در: شنبه 18 بهمن 1393 :: توسط : سید مهدی آقاپور


 
درباره وبلاگ
مدیر وبلاگ : سید مهدی آقاپور
مطالب اخیر
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :