تبلیغات
فرهنگ و اندیشه - فرهنگ ورزش، تماشاگری و فراغت جوانان- یك رویكرد جامعه شناختی 1
فرهنگ و اندیشه
دکتر سید مهدی آقاپور
  صفحه نخست       |       تماس با مدیر       |       پست الکترونیک       |       RSS       |       ATOM
 

فرهنگ ورزش، تماشاگری و فراغت جوانان- یك رویكرد جامعه شناختی 1

دكترسید مهدی آقاپور-پژوهشگر فرهنگی وعضوهیئت علمی دانشگاه تهران

از  رفتار قبیله‌ای تا انتخابات!

 

چكیده

جامعه شناسی ورزش و اوقات فراغت (Sociology of sport and leisure) به مفاهیم و تعاریف، اغراض و مقاصد،مكاتب ورویكردها، نیروهای انسانی و نهادها وموسسات وآسیب شناسی و پاتولوژی آن در گروههای ورزشی و اجتماعی می پردازد كه اوقات فراغت ورزشی را نیز در بر می گیرد.

ضرورت پرداختن به اوقات فراغت مردم بویژه جوانان ناشی از ویژگیهای جامعه شهری و صنعتی جدید است كه برخی از دانشمندان به دلیل اهمیت آن، اصطلاح «تمدن ورزشی و فراغتی» را بكار برده اند.

با توجه به ابعاد و زمینه های گوناگون اوقات فراغت جوانان ،  ورزش وتماشاگری ورزش منظر اصلی این نوشتار را تشكیل می دهد. بدین معنا كه پرداختی تئوریك و جامعه شناختی از اوقات فراغت جوانان ، فراغت ورزشی و تفریحی ، تماشاگری ورزش و جنبه های مثبت و منفی آن در جامعه جدید و تجزیه و تحلیل آنها برای رسیدن به وضع مطلوب ساختار نوشتار را معرفی می نماید.

روش مطالعه، روش توام و رویكرد متاخر نظری تجربی ضمن بهره برداری از نظرات دانشمندان و سعی در ارائه گزارشات و آمار عملكردها و نتایج برخی پژوهشهای میدانی خواهد بود.

راجع به مفهوم و تعریف و خصوصیات اوقات فراغت بحث های زیادی شده است. ژوفردومازدیه (J.Dumazedier) گذران اوقات فراغت را با هدف استراحت ، تنوع ، افزایش اطلاعات و آموزش خویشتن بدون توجه به اهداف مادی و برای مشاركت اجتماعی به صورت ارادی بعد از فراغت از الزامات حرفه ای و اجتماعی تعریف می كند.

اوقات فراغت در جوامع كنونی برای همه مردم بویژه قشر جوانان با توجه به موفقیت آنها از اهمیت وافری برخوردار است. لذا اهداف و خط مشی هایی برای آن تدوین شده و همه سازمانها موظف به هماهنگی و انجام وظایف خاص خود در جهت گذران سودمند و تعالی بخش فراغت جوانان شده اند كه حاوی فعالیتهای ورزشی نیز می باشد.

علیرغم این اقدامات ، برخی آمارها و عملكردها از درجه مطلوبی برخوردار نیستند.

رویكرد ورزشی در فراغت جوانان سهم عمده ای را به خود اختصاص می دهد و پژوهشهای میدانی از گروههای سنی جوانان و نوجوانان این موضوع را به خوبی اثبات می كند. البته پایگاه اقتصادی و اجتماعی جوانان یكی از عوامل موثر بر جهت گیری جوانان به ورزش می باشد.

فراغت ورزشی از نقطه نظر جامعه شناسی ورزش در دو بخش عمده فعال (ورزش كردن) و منفعل (تماشاگری ورزش) قابل مطالعه می باشد.

تفریح فعال (Active recreation) همراه با حركت و فعالیت در برابر تفریح منفعل یا تماشا می باشد. در جامعه شناسی فراغت، باید ضمن توجه به آزادی آنان، هدایت فراغت از طریق شیوه های آموزشی و فرهنگی صورت پذیرد تا زمینه های تفریحات سالم و فعال در برابر تفریحات منفعل تقویت شود.

بی شك گذران اوقات فراغت از طریق ورزش كردن یا تماشاگری ورزش (جنبه های فعال و منفعل) هر دو از اهداف و كاركردهای موثری در جامعه برخوردارند. و از نظر جسمانی، روانی ، اخلاقی و اجتماعی فواید فراوانی داشته و آسیب های جوانی را تا حد عمده ای پیشگیری، كاهش یا درمان می كند. در نقطه مقابل ، فرایند افراطی ورزش با دخالت دستهای سوء و پنهان سیاسی و تجاری و فرهنگی، ضایعات جبران ناپذیری ببار می آورد. كه سوگیری ورزش به جنبه تماشاگری (منفعل) از عواقب آن است.

تماشاگری ورزش (بینندگان، شنوندگان و خوانندگان ورزشی) چنانچه به صورت اصولی و صحیح دنبال می شود، می تواند كاركردها و پیامدهای فوق العاده مفیدی داشته باشد و جامعه شناسان و روانشناسان اجتماعی از قبیل ادرواردز 1973، جان لوی و جرالد كنیون 1972 ، كواكلی 1976 و بسیاری دیگر بر این نكته اتفاق نظر دارند.

در واقع ورزش مدرن بدون تماشاچی زنده نخواهد بود و تماشاگری ورزش جزء مهم ساختارهای ورزشی و از برنامه های اصلی فراغت مردم بویژه جوانان در تمدن فراغتی و ورزش امروز می باشد. این پدیده را می توان با رویكردی جامعه شناختی مورد مطالعه قرار داد و اهمیت آن در جوامع جدید، علل و انگیزه های پیدایش و توسعه، كاركردهای نثبت نظیر همبستگی و وفاق ملی ، احساس تعلق و كسب هویت ، انتقال ارزشها و هنجارها، تقویت دوستی و الگوسازی و ترویج ورزش و تخلیه قوای پرخاشگری و در نقطه مقابل از اشاعه فرهنگ بیمارگونه و انسان نازل، جهت گیری طبقاتی و تجاری ، ورزش برای ورزش ، اتلاف اوقات فراغت، هیجانات پوچ و تب آلود ایجاد تنش ها و بحران ها در جامعه را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. این دو رویكرد مبتنی بر مكتب كاركردگرایان و مكتب تضادگرایان در جامعه شناسی می باشد. مكتب انتقادگرایان نیز با در نظر گرفتن دو جنبه ورزش و تماشاگری آن بر زمینه ها و شرایط فرهنگی و اجتماعی تاكید می كنند.

رسانه های گروهی اعم از رادیو و تلویزیون و مطبوعات نقش عمده ای در فراغت ورزشی جوانان و نوجوانان و تماشاگری ورزش توسط توده های مردم دارند و براحتی مورد سوء استفاده عوامل سیاسی و تجاری ورزش در مسیری خلاف اهداف و مبانی حقیقی خود به طور شایسته عمل نكنند، فرایند ورزش و تماشاگری ورزش، جمع بندی ونتیجه گیری وارائه راهبردها وراهكارهای نظری وكاربردی پایان بخش این نوشتار خواهد بود.







نوع مطلب : علمی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی، 
برچسب ها :
ارسال شده در: یکشنبه 8 اردیبهشت 1392 :: توسط : سید مهدی آقاپور


 
درباره وبلاگ
مدیر وبلاگ : سید مهدی آقاپور
مطالب اخیر
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :